Stanovništvo
slika1- / Mapa stanovništva
POVRŠINA: 8,687 kvadratnih kilometara.
STANOVNIKA: 530,000.
GLAVNI GRAD: Novi Pazar.
GRANIČI SE SA: Srbija, Crna Gora, Bosna i Hercegovina, Albanija i
Kosovo.
OPŠTINE: Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Prijepolje, Priboj, Nova Varoš,
Bijelo Polje, Rožaje, Plav, Pljevlja i Berane.
STANOVNIŠTVO - BOŠNJAKA U OPŠTINAMA:
Tutin 99%
Rožaje 98%
Plav 87%
Novi Pazar 86%
Sjenica 84%
Bijelo Polje 53%
Berane 46%
Prijepolje 44%
Pljevlja 37%
Priboj 31%
Nova Varoš 18%
Jezik i
školski
sistem
Maternji
jezik sandzackih Bosnjaka je, po njihovom opredjeljenju, bosanski,
ali, kako vlasti to ne prihvataju, u Sandzaku se zvanicno koristi
jedino srpski jezik i cirilicno pismo.
Skolski
sistem u Sandzaku izrazito je nerazvijen, narocito na visem nivou. U
srbijanskom delu Sandzaka ne postoji nijedna visoka ili visa skola, a
u najvecem sandzackom gradu, Novom Pazaru, koji ima preko 80 hiljada
stanovnika postoje samo cetiri srednje skole. Jednoj od njih, koja je
nosila ime revolucionara Zenuna Haskovica promjenjeno je pocetkom
devedesetih ime u Tehnicko-skolski centar. Bez starih imena ostale su
i pojedine osnovne skole, tako sto su im nazivi dobili obelezja srpske
kulture.
Od 1946. do
1974. godine u Novom Pazaru je postojala Uciteljska skola, koja je, u
vreme kada su obrazovne ustanove ovog tipa prerastale u Pedagoske
akademije, ukinuta.
U
organizaciji Stranke demokratske akcije Sandzaka, prije 10 godina, 700
Sandzaklija je upisalo studije na univerzitetima Turske, ali je skoro
dve trecine odustalo od daljeg skolovanja u ovoj zemlji. Ove godine je
300 mladih iz celog Sandzaka upisalo studije u Sarajevu. Kako
predvidjaju sandzacki politicari, njihov broj ce iz godine u godinu
rasti, a studiranje u Bosni samo je prvi korak ka njihovom
definitivnom iseljavanju iz Sandzaka.
2. oktobra
2002 godine poceo je sa radom, prvi put u historiji Sandzaka,
Univerzitet u Novom Pazaru. Koji ima pet fakulteta na kojima pohadja
oko trista studenata.
Kulturni zivot
Politicka
kriza i nacionalno homogenizovanje pocetkom devedesetih, doveli su do
skoro potpune marginalizacije nekadasnjih visenacionalnih kulturnih
insitucija i udruzenja, kao sto su klubovi pisaca "Sandzacka iskra" i
"Rascia".
Umjesto njih
osnivaju se jednonacionalna kulturno-politicka udruzenja, a najpre "Stari
Ras", koje je okupljalo intelektualce srpske nacionalnosti, poznate po
nacionalistickim stavovima. Pod okriljem Muslimanskog nacionalnog
vijeca Sandzaka, Bosnjaci-Muslimani osnivaju udruzenja umjetnika
raznih struka, ali je djelatnost ovih asocijacija zanemarljiva. Na
kulturnom uzdizanju Bosnjaka-Muslimana nije nista zncajanije ucinilo
ni Kulturno drustvo Muslimana "Preporod", osnovano marta 1991. godine.
Mada je formiran sa ciljem ocuvanja kulturnog identiteta
Bosnjaka-Muslimana, djelatnost "Preporoda" svedena je na organizovanje
prigodnih priredbi za vjerske praznike i svrstavanje na jednu ili
drugu stranu u medjubosnjackim politickim obracunima. Kulturni zivot u
vecinsko bosnjackim gradovima prilicno je siromasan, cemu uz
ogranicena sredstava doprinosi i niza obrazovna struktura gradjana.
Tako amatersko pozoriste postoji samo u Sjenici.
Likvidacija 11 Bošnjaka u Plavu
Bošnjaci u Sandžaku
Opširniji popis
Bošnjačkog Sandžaka 1604 god.
Genocid na Previju
Historija Sandžaka
Geografsko-Istorijski podaci o Sandžaku
Sandžak između
Srbije i C.Gore
Bosnjaci u Sandžaku-Harun Hadžić |
